خرید ودانلود فایل تحقیق شهر سازی

– اهداف عمده شهرهاي جديد ايران:

۱- اجراي طرح كالبندي ملي و توزيع مناسب جمعيت و اشتغال در سطحكشور در ارتباط با هدفهاي استراتژيك

۲- ايجاد مناطق مسكوني براي فعاليتهاي جديد اقتصادي

۳- كمك به اجراي كمي وكيفي برنامههاي توسعه مسكن و ايجاد تعادل دربازار مسكن

۳-۱- نكتهاي در حاشيه نوسازيها:

تجربه نشان داده است كه پيشبيني طرحهاي جامع و اي بسا طرحهايتجديدنظر به علت شرايط ويژه ساخت اجتماعي، فرهنگي و اقتصادي جامعه با آنچهكه در عمل در شهرها اتفاق ميافتد، همخواني ندارد. وفاق با هويت معماري وپيوند با حلقههاي پرارزش گذشته، در ساخت و سازهاي جديد از طريق تفكيكهايمتداول به صورت خيابانهاي موازي و يكنواخت با مقررات وضوابط طرحهايجامع ميسر نيست.

مجموعههاي مسكوني بسيار يكنواخت و فاقد فضاهاي عمومي و ارزشهايبصري ميباشند.

۴-۱- روشهاي طرح محيط: (نظريههاي اثباتي و هنجاري)

در حال حاضر طراحان قادر به استفادة صحيح از نظريهها نيستند. به ايندليل كه افراد حرفهاي بيشتر با استفاده از نظريههاي هنجاري و با تكيه بر ادراكشخصي طراحي كردهاند. و در استفاده از نظريههاي اثباتي كه بعضي آن را نظريهتبييني مينامند و توصيف و تبيين روشن پديدهها و فرآيند شكلگيري آنها، ضعيفبودهاند. در نتيجه هرگاه طراحان براي مردمي با الگوهاي رفتاري و ديدگاههايارزشي متفاوت طراحي كردهاند در ادراك اثر طراحي بر زندگي مردم به نتايجاشتباهي رسيدهاند.

با توجه به آنكه رشتههاي تحقيقي و علمي در حال چالش و تغيير مداومهستند، بشدت از جهت بنيانهاي نظري مورد توجه و نقد قرار گرفتهاند. اين توجه ونقد، بويژه در معماري و شهرسازي امروزه وجود داشته است.

يكي از محدوديتهاي اساسي نهضت معماري تجدد، تدوين نشدن مبانينظري آن عنوان شده است. بايد اين نكته را ذكر كرد كه بسياري از طراحان بويژه،معماران از وضع موجود راضياند، آنها معتقدند كه دانش موردنياز طراحي خوببيش از آنچه با كشف و شهود بدست ميآيد، نيست. آنها معتقدند كه معرفت حاصلاز درك عمومي جامعه براي طراحي كفايت ميكند و اعتقاد دارند هدف معماريبيان شخصيت مستقل آن ميباشد. (Norberg – Schulz 1965)

اگرچه بسياري از طرحهاي خوب از اين طريق بوجود آمدهاند، اما مخارجروزافزون ساختمان و گوناگوني استفاده كنندگان از محيطهاي طراحي شده،طراحي براساس نظم شخصي را با ابهام مواجه ساخته است.

اگر طراحان به زبان خصوصي تكلم كنند از هم آهنگ كردن رشتههاي ديگرعاجز خواهند ماند. در رشتههاي ديگر ارباب تخصص مورد احترامند براي آنكه نهفوراً ولي سرانجام ميتوانند كارهاي خود را توضيح دهند. معمار متخصصمعمولاً با توسل به معجزات و نبوغ هنرمندانه خويش كه مدعي آن است، جلباحترام ميكند.

در دهههاي ۷۰ و ۸۰ ميلادي با رشد مكتب فراتجدد، تغيير جهتي در توجهطراحان به زيباييشناسي نمادين و تاحدودي نيز به جنبههاي اجتماعي طراحيايجاد شد. نتيجه اين حركت بجاي تغيير بنيادين فكري، ارائه شيوههاي جديدزيباييشناختي بود. پايه معرفتي و مباني نظري هر حرفهاي نياز به يك ساختاراوليه قوي دارد.

در حال حاضر اساس مباني نظر معماري بر ديدگاههاي افراد معمار يا مكاتبفكري معماري استوار است. اين مباني بر هنرمند بودن معمار و بر باورهاي فرديمعماران در مورد معماري خوب تأكيد دارد. توجيه اين باورها و جهانبينيمعماران كمتر به روشني بيان شده است. طراحان حرفهاي اطلاعات زيادي از جهانهستي را در ذهن خود محفوظ نگاه داشتهاند. معرفت شخصي يك معمار دردسترس ديگران نيست و امكان آزمودن و كاربرد آن وجود ندارد.

مباني نظري اثباتي، درك ما را از محيطهاي طبيعي و ساخته شده و نقشي كهدر زندگي مردم دارند بالا ميبرد. همان گونه كه گفته شد، مباني نظريه اثباتي،پژوهش و حرفه معماري، در تداوم و پيوستگي كامل هستند. اين تداوم با آزمونفرضيهها بدست ميآيد. بدين ترتيب كه هر طرح شهري، طرح منظر يا طرح يكساختمان، فرضيه يا مجموعهاي از فرضيههاست كه در چارچوب نظريههايمعماري آزموده ميشود. اين آزمون ميتواند از طريق ارزيابي نظام يافته بنايساخته شده با نظرخواهي از طراح، تأمين كننده مالي و استفاده كنندگان، پس ازبهرهبرداري از آن انجام پذيرد.

عكس

الف – مدل مفهومي نظريه هنجاري براي رشتههاي طراحي

ب – مدل مفهومي نظريه اثباتي براي رشتههاي طراحي

۵-۱- نظريه اثباتي:

نظريه اثباتي در رشتههاي طراحي مانند ديگر رشتههاي كاربردي شاملنظريههاي محتوايي و رويهاي است. نظرية محتوايي به ماهيت پديدههايي كهمعماران و ديگر طراحان با آن سر و كار دارند، ميپردازد. موضوع نظريه محتوايي،كيفيت محيط و چگونگي عملكرد آن و قابليتهاي آن براي تأمين نيازهاي جسماني ورواني انسان است. بنابراين براي تعريف مسائل نظري رشتههاي طراحي مدلي ازنيازهاي انساني موردنياز است. يكي از مهمترين مدلهاي مبنا متعلق بهروان شناسي بنام آبراهام مازلو (۱۹۵۴) است. در ارضاي نيازهايي كه آبراهاممازلو تشخيص داده است. تأمين امنيت، احساس تعلق، عزت نفس، خودشكوفايي ورضايت شناختي و زيبايي شناختي نقش مهمي دارند.

نظرية رويهاي با ماهيت رويه عملي طراحي در رشتههاي طراحي محيط، سرو كار دارد. فرآيندهاي طراحي ميتوانند جزييات بيشتري داشته باشند. اينفرآيندها اگر علمي نباشند، حداقل ميتوانند با موشكافي بيشتري تدوين شوند.فرآيند طراحي به هر حال نميتواند كاملاً علمي باشد ولي با استفاده از روشهاي علميو شبه علمي ميتواند توصيف و تبيين شود.

بنابراين به طور كلي نظريه رويهاي به دانش فرآيند تحليل، ابداع و ارزيابي ونظرية محتواي به معرفت محيط، استفاده مردم از آن، چگونگي ارتباط مردم درمحيط و نگرش مردم به محيط مربوط ميشود.

هدف تدوين نظرية محتوايي كاهش عدم قطعيت تصميمگيريهاي طراحياست. در دورهاي طولاني پرداختن به فرآيند طراحي منع شده بود و بيم آن ميرفتكه درك فرآيند طراحي، تفكر خلاقانه و نقش خلاقانه طراحان را مختل سازد. بسيارياز طراحان معتقدند كه فرآيند طراحي پيچيدهتر از آن است كه قابل توضيح باشد.اين موضعگيري قابل قبول نيست زيرا پذيرفتن آن سؤالهاي جدي از رشته معماريرا بدون پاسخ ميگذارد و در نتيجه مانع پيشرفت آن ميشود.

فرآيند طراحي تحت تأثير زمينه وقوع آن و نگرش طراح به جهان هستي است.اين فرآيند به ميزان زيادي تحت تأثير نظريه محتوايي طراح است. دانش حاصل ازارزيابي نتايح عملي طراحي موجب تقويت يا تغيير نظريه محتوايي ميشود. مراحلاصلي فرآيند طراحي محيط به دليل آنكه فرآيندي از تصميمگيري است ميتواند يكمدل عمومي تصميمگيري به حساب آيد.

شناخت، طراحي، گزينش و اجرا و ارزيابي پس از بهرهبرداري و اجرا مراحلاصلي فرآيند طراحي محيط هستند كه در ارتباط تنگاتنگ با دانش محتوايي طراحقرار ميگيرند. مرحلة شناخت خود شامل مراحلي تحت عنوان شناخت اوليه و تعيين هدفو برنامهريزي ميباشد.

افرادي كه بيشتر در حرفه طراحي فعال هستند، ترجيح ميدهند اين مراحل رابرنامهريزي، طراحي، ارزيابي و تصميمگيري، اجرا، ارزيابي پس از بهرهبرداريبنامند. فرآيند طراحي محيط به طوركلي فرآيندي خطي است ولي لزوماً هر مرحلهپس از اتمام مرحله قبل آغاز نميشود.

روش فني كه انجام عقلايي و عيني يك مرحله فرآيند را به طور كامل ميسرسازد وجود ندارد، فرآيند شامل شمار قابل توجهي رد گمشده است. هرگاه كه برايطراحي اطلاعات بيشتري نياز باشد يا طراحي نتواند به مجموعهاي از نيازها پاسخگويد، در فرآيند رَدهاي گمشده و كمبود اطلاعات وجود دارد. (Zeisel 1981)

فرآيند طراحي، جدلي است و شامل پيشبيني و ارزيابي پيشبينيهاست.پيشبينيهاي مطلوب به نظريههاي خوب در مورد پديدة موردنظر وابستهاند.

عكس

– مدل عمومي استفاده از نظريةاثباتي (نظريههاي رويهاي و محتوايي) درطراحي محيط

۲-دانش محتوايي

كيو آيزومي معتقد است كه بعضي از ساختمانها براي كاركرد درستماشين و تجهيزات طراحي شدهاند تا افرادي كه با اين تجهيزات كار ميكنند و درساختمانهاي ديگري به نيازهاي مردم بيشتر اهميت داده ميشود. آيزومي گونه اولرا آنتروپوزميك و گونه دوم را آنتروپوفيليك (انساني) ناميده است. درساختمانهاي آنتروپوفيليك بايد محيط قابليتهايي براي تأمين نيازهاي انسان داشتهباشد و با او وفق پيدا كند. طراحي يك مجموعة مسكوني از زمرة همين فضاهايآنتروپوفيليك است. قابليتهاي موردنظر ما همان مدل سنتي ويتروويوس يعنيسودمندي – استحكام – زيبايي است، كه براي تأمين نيازهاي انساني تشخيص دادهشده توسط آبراهام مازلو (۱۹۵۴) شامل امنيت – احساس تعلق – عزت نفس -خودشكوفايي – رضايت شناختي و زيبايي شناختي بكار گرفته ميشود.

در مورد قابليتهاي محيط براي رفع نيازهاي انسان ابتدا نظرات سر.ج. چرمايف وكريستوفر الكساندر و همچنين كوين لينچ را بررسي مينماييم و سپس به تعاريفي از خانه اي نگريم هك در همة آنها به نوعي به قابليتهاي محيط مطلوب براي پاسخگويي به نيازهاي انساني اشاره شده است:

الف – نظريات سر. ج. چرمايف و كريستوفر الكساندر:

در كتاب عرصههاي زندگي جمعي و زندگي خصوصي بر بعضي از معيارهابدين گونه تأكيد شده است:

۱- مقياس انساني 2- حفظ ايمني و امنيت فرد 3- آلودگي هوا و اختلالآرامش دروني 4- تمايز عوامل و عرصههاي مختلف شهر (جدابودن عرصهها)

ب – كوين لينچ در كتاب Good city form به ارائه معيارهاي ۷ گانه برايمحيط زيست خوب شهري ميپردازد:

۱- قابليت زيست 2- قابليت درك 3- انطباق خوب فرم بر عملكرد 4-دسترسي مناسب 5- قابليت كنترل، مراقبت، نظارت 6- كارآيي 7- عدالت

ج – تعاريف خانه

۱- خانه جايي است كه ساكنان آن احساس ناراحتي نكنند و اندرون خانه ياجايي كه زن و بچه زندگي ميكنند ميبايست تنوع زيادي داشته باشد، تا احساسخستگي پيدا نشود. (استاد پيرنيا)

۲- خانه پوششي است كه در تطابق با برخي از شرايط رابطه صحيحي مابينمحيط خارج و پديدههاي زيستي انسان برقرار ميسازد. در خانه، بايد يك فرد يا يكخانواده زندگي كند، يعني اينكه راه برود، بخوابد، دراز بكشد، ببيند، فكر كند.(لوكوربوزيه)

۳- خانه مركز جهان است براي ساكنانش و براي محلهاش، شاخصترين بنادر تحكيم مكان. (مور)

۴- خانه در درجه اول يك نهاد است و نه يك سازه، و اين نهاد براي مقاصدپيچيدهاي بوجود آمده است. از آنجا كه احداث يك خانه پديدهاي فرهنگي است، شكلو سازمان فضايي آن بشدت تحت تأثير فرهنگي است كه بدان تعلق دارد. حتي در آنزمان نيز كه خانه براي بشر اوليه به عنوان سرپناه مطرح بود، عملكرد فضا تنها درفايده، صرف فضاي عملكردي، خلاصه نميشد. وجه سرپناهي به عنوان وظيفهضمني ضروري و انفعالي مطرح بود و جنبه مثبت مفهوم خانه، ايجاد محيطي برايزندگي خانواده به مثابه واحد اجتماعي بود. (راپاپورت – خلاصه شده از كتاب شكلخانه و فرهنگ)

۵- از ميان فضاهاي پيراموني، خانه بلافصلترين فضاي مرتبط با آدمي استكه انسان به طور روزمره از او تأثير ميگيرد. اولين فضايي است كه آدمي احساستعلق فضايي را در آن تجربه ميكند و مجموعه حواس پنجگانه دائماً سرتاسر آن راطي ميكند و در مدت زمان كوتاهي بدان خو ميگيرد.