ویروس، یک نوع از بدافزار است که در اغلب مواقع بدون اطلاع كاربر اجرا شده و تلاش میکند خودش را در یک کد اجرایی دیگر کپی کند. وقتی موفق به انجام این کار شد، کد جدید، آلوده نامیده میشود. کد آلوده وقتی اجرا شود، به نوبهی خود کد دیگری را میتواند آلوده کند. این عمل تولید مثل یا کپیسازی از خود بر روی یک کد اجرایی موجود، ویژگی کلیدی در تعریف یک ویروس است.
معمولاً کاربرانرایانهبه ویژه آنهایی که اطلاعات تخصصی کمتری درباره کامپیوتر دارند، ویروسها را برنامههایی هوشمند و خطرناک میدانند که خود به خود اجرا و تکثیر شده و اثرات تخریبی زیادی دارند که باعث از دست رفتن اطلاعات و گاه خراب شدن کامپیوتر میگردند در حالیکه طبق آمار تنها پنج درصد ویروسها دارای اثرات تخریبی بوده و بقیه صرفاً تکثیر میشوند. بنابراین یک ویروس رایانهای را میتوان برنامهای تعریف نمود که میتواند خودش را با استفاده از یک میزبان تکثیر نماید. بنابر این تعریف اگر برنامهای وجود داشته باشد که دارای اثرات تخریبی باشد ولی امکان تکثیر نداشته باشد، نمیتوان آنرا ویروس نامید. بنابراین ویروسهای رایانهای از جنس برنامههای معمولی هستند که توسط ویروسنویسان نوشته شده و سپس به طور ناگهانی توسط یک فایل اجرایی و یا جا گرفتن در ناحیه سیستمی دیسک، فایلها و یا کامپیوترهای دیگر را آلوده میکنند. در این حال پس از اجرای فایل آلوده به ویروس و یا دسترسی به یک دیسک آلوده توسط کاربر دوم، ویروس به صورت مخفی نسخهای از خودش را تولید کرده و به برنامههای دیگر میچسباند و به این ترتیب داستان زندگی ویروس آغاز میشود و هر یک از برنامهها و یا دیسکهای حاوی ویروس، پس از انتقال به کامپیوترهای دیگر باعث تکثیر نسخههایی از ویروس و آلوده شدن دیگر فایلها و دیسکها میشوند. لذا پس از اندک زمانی در کامپیوترهای موجود در یک کشور و یا حتی در سراسر دنیا منتشر میشوند. از آنجا که ویروسها به طور مخفیانه عمل میکنند، تا زمانی که کشف نشده و امکان پاکسازی آنها فراهم نگردیده باشد، برنامههای بسیاری را آلوده میکنند و از این رو یافتن سازنده و یا منشاء اصلی ویروس مشکل است
بدافزاربرنامههای رایانهای هستند؛ به علت آنکه معمولاً کاربر را آزار میدهند یا خسارتی بوجود میآورند، به این نام مشهورند. برخی از آنان فقط کاربر را میآزارند. مثلاً وی را مجبور به انجام کاری تکراری میکنند. اما برخی دیگر سیستم رایانهای و دادههای آن را هدف قرار میدهند که ممکن است خساراتی به بار آورند. در عین حال ممکن است هدف آن سختافزار سیستم کاربر باشد.
مایکروسافت در می ۲۰۱۱ گزارش داد که از هر ۱۴ دانلود در اینترنت یکی شامل بدافزار است. به ویژهشبکههای اجتماعی و فیسبوک در حال مشاهده افزایش تاکتیکهای جدید برای ضربه زدن به رایانهها هستند.
به برنامههای رایانهای که به منظور تخریبویا سوءاستفادهاز ساختار یک رایانه نوشتهشود،ویروس رایانهای میگویند. ویروس رایانهای عبارتی است برای یک برنامه ناخواسته مخرب که میتواند رویرایانههامنتشرواجراگردد.
.معمولاًویروسهاتوسط برنامهنویسان برای مقاصد گوناگون نوشته میشوند. اهدافی چون شهرت،انتقام، ایجاد خسارت و یا اهداف اقتصادی میتوانند باعث ایجاد انگیزه در نوشتن ویروس کامپیوتری شوند. برخی از ویروسها بسیار مخرب هستند و برخی تنها جنبه تبلیغاتی دارند.
علت نامگذاری این برنامهها به ویروس به دلیل شباهت نحوه فعالیت آنها با ویروسها در دنیای حقیقی است. ویروس رایانهای را میتوان برنامهای تعریف نمود که میتوان خودش را با استفاده از یک میزبان تکثیر نماید. بنابراین تعریف اگر برنامهای وجود داشته باشد که دارای آثار تخریبی باشد ولی امکان تکثیر نداشته باشد،نمیتوان آن را ویروس نامید.
معمولاً کاربران کامپیوتر به ویژه آنهایی که اطلاعات تخصصی کمتری درباره کامپیوتر دارند،ویروسها را برنامههایی هوشمندوخطرناک میدانند که خود به خود اجرا و تکثیر شده و آثار تخریبی زیادی دارند که باعث از دست رفتن اطلاعات و گاه خراب شدن کامپیوتر میگردند در حالی که طبق آمار تنها پنج درصد ویروسها دارای آثار تخریبی بودهوبقیه صرفاً تکثیر میشوند. بنابراین ویروسهای رایانهای از جنس برنامههای معمولی هستند که توسط ویروسنویسان نوشته شده و سپس به طور ناگهانی توسط یک فایل اجرایی و یا جا گرفتن در ناحیه سیستمی دیسک،فایلها و یا کامپیوترهای دیگر را آلوده میکنند. در این حال پس از اجرای فایل آلوده به ویروس و یا دسترسی به یک دیسک آلوده توسط کاربر دوم، ویروس به صورت مخفی از نسخهای خودش را تولید کرده و به برنامه های دیگر میچسباند و به این ترتیب داستان زندگی ویروس آغاز میشودوهر یک از برنامهها و یا دیسکهای حاوی ویروس، پس ازانتقال به کامپیوترهای دیگر باعث تکثیر نسخههایی از ویروس وآلوده شدن دیگر فایلها و دیسکها میشوند.
بنابراین پس از اندک زمانی در کامپیوترهای موجود در یک کشور و یا حتی در سراسر دنیا منتشر میشوند.از آنجا که ویروسها به طور مخفیانه عمل میکنند، تا زمانی که کشف نشده وامکان پاکسازی آنها فراهم نگردیده باشد، برنامههای بسیاری را آلوده میکنند و از این رو یافتن سازنده و یا منشأ اصلی ویروس مشکل است.
ویروسها هرروزدر اینترنت، بیشتروبیشتر میشوند. ولی تعداد شرکتهای آنتی ویروس ثابت است. پس ما باید برای حفاظت از سیستم خود دست به کار شویم.
دراین سلسله مقالات سعی داریم که نحوه مقابله با ویروسهاوهمین طور بیوگرافی ویروسهاونحوه مقابله با هر ویروس را آموزش بدهیم.